Çocuğunuz Okumaya Geçmeden Önce Bu Testi Geçmeli! “Öğrenmeye Hazırlık” Yoksa, Emekleriniz Çöp Olabilir
Bir binayı 10. kattan inşa etmeye başlayabilir misiniz? Fizik kurallarına göre imkansız, değil mi? Ancak ne yazık ki özel eğitimde ve okul sürecinde birçok aile, çocuklarından tam olarak bunu istiyor. “Hocam çocuğum okumayı öğrensin, sayıları bilsin” deniliyor; ama o çocuğun daha “öğrenmeyi öğrenip öğrenmediğine” bakılmıyor.
Yıllarca Ceza İnfaz Kurumlarında SSÇ (Suça Sürüklenen Çocuk) birimlerinde grup liderliği yapmış, en zorlu davranış problemlerini yerinde yönetmiş ve şu an Fatih KAYA olarak RAM’da (Rehberlik ve Araştırma Merkezi) sürecin başında duran biri olarak net bir uyarıda bulunayım: Temel atılmadan çıkılan katlar, ilk depremde yıkılmaya mahkumdur.
Biz buna literatürde “Öğrenmeye Hazırlık Becerileri” diyoruz. Peki, nedir bu hayati beceriler?
1. Komut Alma ve Otorite Kabulü: Disiplinin Alfabesi
Cezaevinde SSÇ grubuyla çalışırken gördüğüm en temel eksiklik, akademik bilgi değil, “sınırlara uyma” becerisinin çocuklukta kazanılmamış olmasıydı. Özel eğitimde de durum farksızdır. Bir çocuk “Gel”, “Otur”, “Ver” gibi basit, tek basamaklı komutları yerine getirmiyorsa, ona okuma-yazma öğretemezsiniz. Öğretmen masaya oturduğunda çocuk da oturabiliyor mu? “Hayır” dendiğinde durabiliyor mu? Bu beceri yoksa, dünyanın en iyi öğretmeni bile gelse sonuç hüsrandır.
2. Göz Teması ve Ortak Dikkat: İletişim Kapısı
Öğrenme, “bakmakla” başlar. Eğer çocuk sizin yüzünüze, gösterdiğiniz materyale veya parmağınızın ucuna bakmıyorsa, bilgi girişi kapalı demektir. RAM görüşmelerinde ailelere sıkça söylediğim bir söz vardır: “Göz teması, öğrenmenin wifi bağlantısıdır. Bağlantı yoksa veri aktarımı yapamazsınız.” Önce o bağlantıyı kurmalı, sonra dosya indirmeliyiz.
3. Taklit Becerisi: Aynalama Yoluyla Öğrenme
İnsan beyni “aynalayarak” öğrenir. Bebekler konuşmayı, kaşık tutmayı, el sallamayı ebeveynlerini taklit ederek öğrenir. Özel eğitimde de “Bunu yap”, “Ellerini şaplat” dediğimizde çocuk bizi kopyalayabilmelidir. Kaba motor (büyük hareketler) taklidi gelişmemiş bir çocuğun, ince motor (kalem tutma, harf yazma) taklidi yapmasını beklemek hayalciliktir.
4. Eşleme ve Sınıflandırma: Mantığın Temeli
Matematik dediğimiz şey, aslında gelişmiş bir “sınıflandırma” becerisidir. Çocuğun önüne elmaları ve armutları koyduğunuzda bunları ayıramıyorsa, ona rakamları öğretmenizin bir anlamı yoktur. Eşleme becerisi (aynı olanı bulma), zihinsel muhakemenin başladığı yerdir.
Neden Acele Ediyorsunuz?
Veliler genellikle “Yaşıtları okula başladı, biz çok geri kaldık” paniğiyle hazırlık becerilerini atlamak isterler. Ancak unutmayın; hazırlık becerileri eksik olan çocuk, okula başlasa bile kısa süre sonra davranış problemleri (sınıfta gezme, arkadaşlarına zarar verme, dersi reddetme) göstermeye başlar.
Benim tecrübem şudur: Hazırlık becerilerine harcanan 6 ay, ileride kaybedilecek 6 yıldan çok daha değerlidir. Çocuğunuzu akademik yarışa sokmadan önce, ayakkabılarını bağlamayı ve start çizgisinde beklemeyi öğretmeliyiz.
